Case

Gerichte activering in lokale sociale diensten: kansen en aandachtspunten in het licht van de verwachtingen van Vlaanderen

Geschreven door Lisa Swerts, senior adviseur Probis

Lokale besturen staan voor een groeiende uitdaging: het combineren van kwalitatieve ondersteuning met een steeds sterkere focus op activering en tewerkstelling. Waarschijnlijk merkte je zelf al hoeveel media-aandacht er is rond het thema activering. De Vlaamse Regering benadrukt dat lokale besturen een structurele rol opnemen in arbeidsmarktbeleid en activeringstrajecten voor wie moeilijk toegang vindt tot werk.

We merken vanop de werkvloer de stijgende vraag en bedenking of de interne werking rond tewerkstelling moet gereorganiseerd worden om aan alle lokale verwachtingen te voldoen.

De werkdruk stijgt, de instroom neemt toe en trajecten worden langer. Zonder duidelijke processen en rollen riskeren teams energieverlies en inconsistentie te hebben in hun dossiers, wat zowel medewerkers als inwoners treft.

Activering als gedeelde verantwoordelijkheid

Er is een verschuiving merkbaar waarbij sociale diensten niet langer enkel “begeleiden bij problemen”, maar steeds eerder betrokken worden in het traject. Motiveren, oriënteren en voorbereiden op stappen naar de arbeidsmarkt worden als nieuwe kerntaak gezien. Het lokaal bestuur krijgt een structurele rol om het lokale netwerk aan te spreken en te versterken, sterker in te zetten op de samenwerking met de VDAB en sociale economie.

Hierbij is het belangrijk om als dienst te kijken naar de huidige werking en waar er nog tekorten zitten ten aanzien van de verwachtingen die gesteld worden. Medewerkers die gespecialiseerd zijn in tewerkstelling hebben meestal een grote focus op artikel 60 tewerkstellingen. Dit is ook een specifieke materie die een intensieve opvolging vraagt. Maar wat dan met de andere stappen rond tewerkstelling?

 In sommige diensten is er al een duidelijk en breed beleid waar maatschappelijk werkers weten waar en wanneer ze moeten schakelen met hun cliënt. Een activeringsladder kan als toetssteen gebruikt worden om in te schatten welke stappen er gezet moet worden in een specifiek dossier. Koppel hieraan je netwerk en vaste aanspreekpunten om een vlotte doorstroom te verzekeren dan heb je al een mooi begin om hiermee aan de slag te gaan. De ervaring leert dat deze samenwerkingen vaak nog versnippert verlopen. Gemaakte afspraken moeten vaak herhaald worden.

De realiteit op het terrein: waarom teams zoekende zijn

Er is soms weinig overzicht binnen de dienst wie in dit landschap de kennis en samenwerkingen bundelt en lokale afspraken maakt met dit netwerk. Dan vallen we terug op rollen en mandaten binnen de eigen dienstverlening. Waar situeer je deze taak? Bij het diensthoofd, een medewerker. Het antwoord hierop is niet eenduidig noch eenvoudig. Dit is sterk afhankelijk van je lokale realiteit hier bedoelen we mee de grote van je dienst, de huidige dienstverlening, …

Het is opnieuw een proces dat in kaart gebracht moet worden met duidelijke rollen en verantwoordelijkheden. Zonder een duidelijk afgebakend proces ontstaat het risico dat dossiers blijven “hangen”.

We merken ook belangrijke knelpunten in de praktijk:

Motivatie daalt na het eerste gesprek, waardoor stappen stilvallen. Zorgvragen en activering botsen, zeker bij inwoners in instabiele situaties. Overzicht ontbreekt wanneer verschillende medewerkers betrokken zijn. Partners zoals VDAB missen duidelijkheid over wie aanspreekpunt is in welke fase. Tijdsdruk zorgt ervoor dat teams vooral reageren in plaats van regisseren. Deze extra taken die verwacht worden houden weinig rekening met de huidige capaciteit van de dienst. Jullie deden al een denkoefening om de instroom door de beperking van de werkloosheid in de tijd op te vangen. Maar inzetten op activering kan opnieuw een knelpunt veroorzaken op deze capaciteit.

Het is belangrijk om de realiteit binnen te brengen op beleidsniveau. Wanneer er nieuwe verwachtingen gesteld worden op lokaal niveau is het logisch dat deze niet zomaar opgelost zullen geraken. Dit zal een proces zijn waarin projectmatig bijgestuurd moet worden om positieve uitkomsten te verduurzamen.

Sylvie intervisie

Conclusie: Activering vraagt richting, rust en rolhelderheid

De extra focus op tewerkstelling van de regering is ambitieus en terecht, maar voor lokale sociale diensten niet vanzelfsprekend.

 

Van activeringsdruk naar werkbare regie in je sociale dienst

De verschuiving in verwachtingen rond activering vraagt niet alleen inzet van sociale diensten zelf het vraagt structuur, visie, methodiek en ondersteuning. En precies daar kan Probis het verschil maken.

Lokale besturen hoeven deze beweging niet alleen te maken. De realiteit toont dat de impact van het regeerakkoord vooral voelbaar wordt op de werkvloer, waar medewerkers elke dag balanceren tussen zorg, welzijn en activering. Probis begeleidt besturen om die complexiteit om te zetten in hanteerbare processen, duidelijke opdrachten én werkbare samenwerkingen.

Contacteer Sylvie
sYLVIE FOTO

Anderen bekeken ook