Ziekteverzuim bij lokale besturen: durven stilstaan bij wat er echt speelt

Geschreven door HRMConnect samen met Sven Goossens & Michèle Lemmens

Lokale besturen zien het ziekteverzuim de laatste jaren vaak toenemen. Zowel korte afwezigheden als langdurige uitval hebben een grote impact op de werking van de organisatie, de collega’s en de dienstverlening. Het is een complex vraagstuk waarvoor geen pasklaar antwoord bestaat. Maar één ding is wel duidelijk: het verdient aandacht, en het vraagt om een open blik.

Wie met leidinggevenden, hr-medewerkers of preventieadviseurs praat, hoort vaak herkenbare verhalen. De druk op de aanwezige teams neemt toe, de zoektocht naar vervanging is niet altijd eenvoudig en het vinden van duurzame oplossingen blijft een uitdaging. Tijd dus om niet enkel te reageren op symptomen, maar ook om te kijken naar wat erachter schuilt.

Werk en privé zijn verweven

Ziekteverzuim heeft natuurlijk niet alleen met het werk te maken. Ook privé kunnen medewerkers voor grote uitdagingen staan: een zorgsituatie thuis, financiële beslommeringen, relationele moeilijkheden, … Die problemen blijven niet zomaar aan de voordeur achter. Werk en privé zijn immers vaak met elkaar verbonden. Een werkgever kan daar niet altijd iets aan veranderen, maar wel een context bieden waarin medewerkers zich gesteund voelen.

Wat zit erachter?

De oorzaken van verzuim zijn meestal niet eenvoudig op één punt vast te pinnen. Vaak is het een samenspel van persoonlijke, organisatorische en maatschappelijke factoren. Toch zien we bij lokale besturen een aantal terugkerende elementen:

  • Onvoldoende duidelijkheid over taken en verwachtingen: een vaag takenpakket of onduidelijke mandaten kunnen onzekerheid en onnodige spanning veroorzaken.
  • Beperkt mandaat om verantwoordelijkheid te nemen: verantwoordelijkheid dragen werkt alleen als je ook de ruimte krijgt om beslissingen te nemen.
  • Gebrek aan erkenning: medewerkers voelen zich vaak niet gezien in hun betrokkenheid en inspanningen die ze leveren.
  • Een cultuur waarin signalen moeilijk bespreekbaar zijn: de organisatiecultuur is de optelsom van hoe mensen met elkaar omgaan. Als signalen niet opgepikt of besproken worden, kunnen kleine knelpunten stilaan groter worden.
  • Gebrekkige communicatie: het voeren van moeilijke gesprekken blijft vaak een uitdaging, terwijl dat net veel problemen vroegtijdig kan voorkomen. Te vaak worden zaken niet benoemd, of besproken aan de koffiemachine.
  • Wankel leiderschap: spanning tussen het ambtelijke-politieke maakt soms onduidelijk waar het leiderschap ligt. Leiderschap is een talent dat uitdaagt en dat vaak meer aandacht moet krijgen.
  • Externe druk: de verwachtingen vanuit de samenleving en de politiek zijn hoog. Er komen veel nieuwe taken en ambities bij, terwijl de capaciteit niet altijd evenredig meegroeit

Van signalen herkennen naar samen oplossingen zoeken

Ziekteverzuim vraagt om een bredere kijk dan enkel een individueel traject voor de medewerker die uitvalt. Het gaat ook over de vraag: hoe kunnen we als organisatie een omgeving creëren waarin medewerkers hun werk duurzaam en met plezier kunnen doen?

Enkele hefbomen die daarbij kunnen helpen:

  • Breng helderheid in rollen en taken. Zorg dat functies en mandaten duidelijk zijn en regelmatig worden afgestemd. Dat schept vertrouwen en voorkomt misverstanden.
  • Investeer in leiderschap. Leidinggevenden spelen een belangrijke rol in het opvangen van signalen en het voeren van open gesprekken. Het is helpend als zij daarvoor de nodige ondersteuning krijgen.
  • Geef ruimte aan een gezonde organisatiecultuur. Praat met elkaar over hoe jullie samenwerken en wat daarin helpend is. Wat werkt goed, wat kan beter? Samen hierover in gesprek gaan, kan veel duidelijk maken.
  • Maak het bespreekbaar. Stimuleer een klimaat waarin medewerkers zich veilig voelen om signalen te delen, en waarin luisteren even belangrijk is als spreken.
  • Kijk realistisch naar ambities. Politieke doelstellingen zijn waardevol, maar soms botsen verwachtingen met de realiteit op de werkvloer. Ga daarover in dialoog.
  • Gebruik cijfers als startpunt voor het gesprek. Ziekteverzuimcijfers geven waardevolle informatie, maar zeggen niet alles. Combineer cijfers met open gesprekken om de echte oorzaken te begrijpen.

Samen blijven kijken

Vaak zijn de oorzaken van ziekteverzuim geen groot geheim. Wie een stapje achteruit zet, ziet meestal wel waar het schoentje wringt. Het benoemen is soms spannend, maar ook een eerste stap richting duurzame oplossingen.
Een gezonde organisatiecultuur, sterk leiderschap, duidelijke structuren en open communicatie zijn geen luxe. Ze zijn een voorwaarde voor medewerkers om gemotiveerd, veerkrachtig en inzetbaar te blijven. Dat is niet alleen belangrijk voor henzelf, maar ook voor het bestuur, de organisatie én de gemeenschap die ze elke dag bedienen.
Ziekteverzuim helemaal voorkomen is onmogelijk. Maar door samen te blijven kijken, te luisteren en te verbeteren, kunnen we wel veel betekenen. Uiteindelijk is dat de beste investering in het welzijn van iedereen.

Ziekteverzuim aanpakken met een bredere blik?

Bij Probis helpen we organisaties bij het aanpakken van ziekteverzuim door te kijken naar de bredere context: de cultuur, het leiderschap, de communicatie en de werkstructuren. We werken samen met jou aan een duurzame oplossing, zodat medewerkers zich ondersteund voelen en de werkdruk haalbaar blijft.

Michèle denkt graag met je mee.

Contacteer mij
Michèle Lemmens foto

Anderen bekeken ook