"Zijn innovaties eigenlijk altijd verbeteringen?"

Op donderdag 7 juni 2018 zal Ignaas Devisch de keynote verzorgen tijdens de 9de editie van HR in de Zorg in congrescentrum De Montil in Affligem; een organisatie van vzw Vorm. Ignaas Devisch is professor in filosofie, medische filosofie en ethiek. Hij werkt als filosoof aan de Universiteit Gent en de Arteveldehogeschool. Tijdens zijn keynote 'Innoveren in de zorg. Geen kwestie van gezond verstand' zal hij onder meer inzoomen op het begrip 'innoveren', en wat wij daaronder verstaan. Wij probeerden alvast een tip van de sluier op te lichten.

Innoveren in de zorg is dus niet - altijd - een kwestie van gezond verstand. Hoe kan innoveren mét gezond verstand?

Ignaas Devisch: "Ik heb met die titel de mensen al een beetje aan het denken willen zetten over het begrip 'innoveren'. Ik stel me immers vaak de vraag of innovaties eigenlijk altijd verbeteringen zijn, en of er altijd voldoende wordt nagedacht vóór er wordt geïnnoveerd. Nog al te vaak wordt er gedacht: 'Het is innovatief, dus het is beter.' Terwijl wij beter kijken naar de concrete noden die de zorg de volgende jaren zal hebben, en daar dan vervolgens innovatie op afstemmen. Pas dan ga je innovatie écht efficiënt en doelgericht kunnen inzetten. Eerder dan zomaar innoveren om te innoveren.

Wat verstaat u eigenlijk onder 'innovatie'?

"Bij innovatie in de zorg wordt nog al te vaak gedacht aan technologie: mobile health, eHealth, ... Daarmee moét en zál de zorg veranderd worden. Ik zou veeleer naar de zorgmodellen zelf kijken. Hoe kunnen wij de wijzen waarop zorg wordt verleend verbeteren?"

"Het is daarbij nog steeds zo dat het belang van de patiënt, de bewoner, ... een veel centralere plaats verdient. Daarnaast moeten wij ons ook de vraag stellen of de mensen die vandaag in de zorg werken niet worden overbelast met allerlei taken die hen eigenlijk van hun kerntaken afhouden. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan het vele registratiewerk. Dat moet uiteraard gebeuren, maar moet technologie er niet voor zorgen dat er net méér tijd vrijkomt voor de zorg? Je kan jezelf de vraag stellen of technologie wel goed wordt ingezet wanneer uiteindelijk blijkt dat er niet meer maar minder tijd overblijft om effectief te zorgen."

Hoe ziet u hierin de rol van de zorgverlener zelf?

"Ik denk dat wij nog veel nadrukkelijker zullen moeten gaan luisteren naar die hele grote groep van mensen die dag in, dag uit het beste van zichzelf geven voor andere mensen. Dat wij hun klachten veel meer au sérieux moeten gaan nemen."

"Wie kiest voor een loopbaan in de zorg is doorgaans erg geëngageerd. Dat moet ook wel, want rijk ga je er niet van worden. Maar het kan toch niet de bedoeling zijn dat al die mensen zich de hele tijd moeten frustreren over het feit dat ze te weinig tijd kunnen steken in net datgene waarvoor ze kozen: het zorgen."

Hoe kan dat in de praktijk?

"Door naar hen te luisteren. Niet door het zoveelste model top-down te gaan ontwikkelen. Dat wordt op de werkvloer vaak toch niet gedragen. Zorgverleners hebben doorgaans het beste zicht op waar de grootste mogelijkheden liggen om op de werkvloer een échte verschuiving tot stand te brengen. Op de beste manieren om de volgende jaren zorg te verlenen. Waarom zouden wij hen dan niet aan het woord laten?" (Foto: Michiel Hendryckx)